Als je in Utrecht naar geïmproviseerde muziek wilt en je houdt niet zo van jazz en open café-podia, dan beland je al gauw bij Theater Kikker. Hier vinden geregeld avontuurlijke festivals plaats als Impakt en Rumor. Ook zijn er maandelijks weekenden vol muziek onder de dwingende naam Luisteren!
Een geregeld terugkerende avond in Kikker is InterZone. Soms in het teken van dansbare electro, soms gewijd aan experimentele electronica, ook wel oneerbiedig ‘piep-knor’ genoemd. Zaterdag was er een mini-festival met 8 live acts in twee zalen.
In de experimentele electronische scene draait het niet om rijk worden. De artiesten brengen low-budget cd-r’s uit of bijzonder vormgegeven releases in kleine oplages op obscure labels. Het is ook een hele internationale scene, waarin muzikanten uit de hele wereld samen optreden en aan elkaars opnames meewerken dankzij de snelle contacten via internet. Ook InterZone had een internationaal karakter, met acts uit Canada, Engeland, Zweden, België en Nederland. En dat voor een luttele 8 euri.
Zonder uitzondering waren het eenmans-acts die optraden, meestal vergezeld van kunstig vage videobeelden. De meeste artiesten speelden één lang geïmproviseerd nummer, vaak bestaande uit een hypnotiserende drone en zorgvuldig aanzwellende en afnemende loops, al dan niet versierd met klikjes en kraakjes. Opvallend was dat de meeste acts een nogal abrupt einde hadden, waarbij het publiek verteld moest worden dat het optreden was afgelopen. Sommige muzikanten bedienden zich uitsluitend van een laptop (powered by Apple). Interessanter waren de acts die verschillende geluidsbronnen gebruikten of zelfgebouwde apparaten. Dit gold bijvoorbeeld voor de twee hoofdacts.
Mitchell Akiyama (een Canadees met vermoedelijk een Aziatische achtergrond) was een soort solo orkest, met vleugel, gitaar en xylofoon. Vooraf legde hij uit wat hij ging doen: hij speelt kleine stukjes muziek met de instrumenten, neemt die op met z’n laptop en mixt de repeterende motieven ter plekke door elkaar. De kunst is natuurlijk om die stukjes tot een coherent en luisterbaar geheel te smeden, wat Akiyama bij vlagen goed lukte, al had hij aan het einde een wat te drukke collage naar mijn smaak.
De relaxte Pools-Canadese Brit Janek Schaefer, die onlangs een album maakte met collega-knutselaar Philip Jeck, pakte het anders aan: hij draaide curieuze oude platen op een draaitafel met twee armen en combineerde het onherkenbare geluidsmateriaal met de geluiden die hij had meegenomen op een aantal minidisc-spelers. Shaefer maakte hiermee een spannende mix, die wat ontoegankelijk begon, maar tegen het einde welhaast swingend was.
De sfeer tijdens de avond was duidelijk anders dan bij een rock- of danceconcert. De muzikanten stonden in het midden van de zaal gebogen achter tafels met apparatuur. Het publiek zat grotendeels op de grond, waarbij mij opviel dat veel mensen in zichzelf gekeerd luisterden met hun ogen dicht en hun hoofd bijna tussen hun knieën. Zelf betrapte ik me erop dat ik na een aantal rustige ambient passages eerder lag dan zat. De muzikanten gingen op in het publiek en luisterden geïnteresseerd naar elkaars performances.
Helemaal tot het einde bleef ik niet, na een uurtje of vijf vol klankcollages was ik wel verzadigd. Op weg naar huis hoorde ik overal muziek in…